
- W działalności nierejestrowanej rachunek wystawiasz tylko na żądanie kupującego, w ciągu 7 dni od wykonania usługi albo od zgłoszenia żądania, gdy przyszło ono później (art. 87 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 622).
- Żądanie zgłoszone po 3 miesiącach od wydania towaru lub wykonania usługi nie rodzi już obowiązku (art. 87 § 4). Gdy klient chce faktury, a nie rachunku, wystawiasz fakturę (art. 106b ust. 3 ustawy o VAT).
- Rachunek musi mieć 4 grupy danych z § 14 rozporządzenia MF z 22.08.2005 (tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 703): imiona, nazwiska i adresy obu stron, datę i numer kolejny, rodzaj, ilość i cenę jednostkową oraz sumę liczbowo i słownie. Podpis, pieczęć i napis „ORYGINAŁ/KOPIA” nie są wymagane od 11.03.2011.
- Rachunki numerujesz kolejno, a kopie trzymasz do przedawnienia: za przychód otrzymany w 2026 roku do 31.12.2032 (art. 88 § 1 i art. 70 § 1 Ordynacji).
- Kwota z rachunku wchodzi do limitu 10 813,50 zł na kwartał (225% × 4 806 zł, art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców) w dniu sprzedaży, a nie w dniu zapłaty.
Spis treści · 8 części
- 01Rachunek w działalności nierejestrowanej: kiedy musisz go wystawić?
- 02Rachunek w działalności nierejestrowanej: jakie pola są wymagane?
- 03Rachunek w działalności nierejestrowanej: wzór do skopiowania
- 04Do kiedy wystawić rachunek? Terminy na przykładzie z listopada 2026
- 05Jak rachunek wpływa na limit działalności nierejestrowanej w 2026 roku?
- 06Jak wystawić rachunek krok po kroku i ile go przechowywać?
- 07Najczęstsze pytania
- 08Źródła
Ten tekst jest dla osoby, która zarabia bez firmy: zrobiła komuś projekt graficzny, sprzedała e-book albo przeprowadziła konsultację i właśnie usłyszała „poproszę rachunek”. Dostajesz wzór rachunku z polami, których wymaga rozporządzenie, gotowy do skopiowania, wypełniony przykład i tabelę terminów na konkretnych datach.
Przepisy sprawdziłem 20.11.2026 w ISAP i porównałem z poradnikiem biznes.gov.pl. W dwóch miejscach się różnią. Sam limit opisałem w tekście o limicie działalności nierejestrowanej w 2026 roku, a codzienne zapisy w tekście o ewidencji sprzedaży. Tu zajmuję się wyłącznie rachunkiem.
Rachunek w działalności nierejestrowanej: kiedy musisz go wystawić?
Rachunek w działalności nierejestrowanej wystawiasz wtedy, gdy kupujący lub usługobiorca go zażąda, a odrębny przepis nie nakazuje faktury. Wynika to z art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej w tekście jednolitym z 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 622), który przeczytałem 20.11.2026. Bez żądania nie musisz wystawiać żadnego dokumentu, ale sprzedaż i tak wpisujesz do ewidencji.
Definicja w jednym zdaniu: rachunek to dokument potwierdzający sprzedaż towaru lub wykonanie usługi, który wystawia podatnik niewystawiający w danej sprzedaży faktury.
Art. 87 mówi o „podatnikach prowadzących działalność gospodarczą”, a działalność nierejestrowana według art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców nią nie jest. To pułapka. Ordynacja ma własną definicję w art. 3 pkt 9: działalnością gospodarczą jest też „każda inna działalność zarobkowa” we własnym imieniu, nawet gdy inne ustawy jej tak nie nazywają. Dla Ordynacji jesteś więc podatnikiem prowadzącym działalność i obowiązek rachunku na żądanie Cię obejmuje. Biznes.gov.pl wymienia go wprost wśród obowiązków (stan na 20.11.2026).
Jesteś zwolniony z VAT, więc faktury z zasady nie musisz wystawiać (art. 106b ust. 2 ustawy o VAT, Dz.U. 2026 poz. 1263). Gdy jednak nabywca zażąda faktury w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca sprzedaży, wystawiasz fakturę (art. 106b ust. 3 pkt 2). Ministerstwo Finansów w pytaniach o KSeF uważa, że sprzedaż zwolnioną z VAT dokumentuje się fakturą, a rachunek służy czynnościom niepodlegającym VAT. Co z tego wynika dla e-faktur od 2027 roku, opisałem w tekście działalność nierejestrowana a KSeF.
Rachunek w działalności nierejestrowanej: jakie pola są wymagane?
Rachunek musi zawierać cztery grupy danych z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22.08.2005 (tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 703): imiona i nazwiska oraz adresy sprzedawcy i kupującego, datę wystawienia i numer kolejny, rodzaj i ilość towarów lub usług z cenami jednostkowymi oraz ogólną sumę należności liczbowo i słownie. Ostatnia zmiana rozporządzenia (Dz.U. 2026 poz. 1228, od 1.10.2026) nie dotyczy rachunków.
Zestawiłem rozporządzenie z biznes.gov.pl i z polami częstymi w szablonach z internetu. Ostatnia kolumna to moja decyzja.
| Pole | § 14 rozporządzenia (Dz.U. 2021 poz. 703) | Biznes.gov.pl (20.11.2026) | Co wpisuję |
|---|---|---|---|
| Imię i nazwisko sprzedawcy | wymagane (pkt 1) | „dane sprzedawcy” | tak |
| Adres sprzedawcy | wymagany (pkt 1: „adresy sprzedawcy i kupującego”) | „nie musisz podawać numeru PESEL czy adresu zamieszkania” | tak, adres do korespondencji; przepis nie mówi, który adres |
| Imię i nazwisko (nazwa) oraz adres kupującego | wymagane (pkt 1) | „dane nabywcy” | tak |
| Data wystawienia | wymagana (pkt 2) | wymagana | tak |
| Numer kolejny | wymagany (pkt 2, także art. 88 § 1 Ordynacji) | wymagany | tak, seria roczna 1/2026, 2/2026… |
| Rodzaj i ilość towaru lub usługi, cena jednostkowa | wymagane (pkt 4) | „nazwa usługi” | tak, każda pozycja osobno |
| Suma liczbowo | wymagana (pkt 5) | „kwota do zapłaty” | tak |
| Suma słownie | wymagana (pkt 5) | nie wymienia | tak |
| PESEL lub NIP sprzedawcy | nie wymaga | „nie musisz podawać” | nie |
| Podpis i pieczęć | uchylone od 11.03.2011 (Dz.U. 2011 nr 40 poz. 204) | nie wymienia | nie |
| „ORYGINAŁ” / „KOPIA” | uchylone od 11.03.2011 | nie wymienia | nie |
| „DUPLIKAT” i data ponownego wystawienia | wymagane, gdy oryginał zaginął (ust. 2) | nie wymienia | tylko przy duplikacie |
| Data sprzedaży, sposób i termin zapłaty | nie wymaga | nie wymienia | tak, pomagają przy limicie i PIT |
Biznes.gov.pl pisze, że wystarczy imię i nazwisko bez adresu. Rozporządzenie wymaga adresów obu stron, a to ono jest przepisem. Wpisuję adres, ale nie musi to być adres zamieszkania: § 14 nie precyzuje, który adres podać. Jeśli nie chcesz ujawniać miejsca zamieszkania, podaj adres do korespondencji, pod którym faktycznie odbierasz pocztę.
Rachunek w działalności nierejestrowanej: wzór do skopiowania
Wzór poniżej zawiera wszystkie pola wymagane przez § 14 rozporządzenia, stan na 20.11.2026, oraz trzy pola dodatkowe oznaczone „(opcjonalnie)”. Skopiuj go do edytora tekstu albo arkusza, uzupełnij nawiasy i zapisz jako PDF. Kopię zostaw u siebie, bo art. 88 § 1 Ordynacji każe przechowywać kopie w kolejności wystawienia.
RACHUNEK nr [kolejny numer]/[rok] Data wystawienia: [DD.MM.RRRR] Data sprzedaży / wykonania usługi (opcjonalnie): [DD.MM.RRRR] SPRZEDAWCA [Imię i nazwisko] [Ulica i numer, kod pocztowy, miejscowość] KUPUJĄCY [Imię i nazwisko albo nazwa firmy] [Ulica i numer, kod pocztowy, miejscowość] Lp. | Nazwa towaru lub usługi | Ilość | j.m. | Cena jedn. | Wartość 1. | [nazwa] | [1] | [szt.] | [0,00 zł] | [0,00 zł] 2. | [nazwa] | [1] | [godz.]| [0,00 zł] | [0,00 zł] RAZEM DO ZAPŁATY: [0,00 zł] Słownie: [kwota słownie] złotych [00]/100 Sposób i termin zapłaty (opcjonalnie): [przelew na rachunek ..., do DD.MM.RRRR] Uwagi (opcjonalnie): sprzedaż w ramach działalności nierejestrowanej (art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców)
Wypełniony przykład (dane zmyślone, kwoty przeliczone):
RACHUNEK nr 3/2026 Data wystawienia: 20.11.2026 Data wykonania usługi: 14.11.2026 SPRZEDAWCA Anna Przykładowa ul. Polna 1/2, 00-001 Warszawa KUPUJĄCY Pracownia Przykład Jan Nowak ul. Leśna 5, 30-001 Kraków Lp. | Nazwa towaru lub usługi | Ilość | j.m. | Cena jedn. | Wartość 1. | Projekt szablonu newslettera | 1 | szt. | 450,00 zł | 450,00 zł 2. | Poprawki do szablonu | 2 | godz. | 75,00 zł | 150,00 zł RAZEM DO ZAPŁATY: 600,00 zł Słownie: sześćset złotych 00/100 Sposób i termin zapłaty: przelew, do 27.11.2026 Uwagi: sprzedaż w ramach działalności nierejestrowanej (art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców)
Nie dopisuj stawki „zw” ani kwoty VAT: rachunek to nie faktura. Jeśli klient potrzebuje faktury, wystaw fakturę.
Do kiedy wystawić rachunek? Terminy na przykładzie z listopada 2026
Termin na rachunek to 7 dni: od wykonania usługi lub wydania towaru, gdy żądanie przyszło wcześniej, albo od dnia żądania, gdy przyszło później (art. 87 § 3 Ordynacji). Po 3 miesiącach od wydania towaru lub wykonania usługi obowiązek wygasa (§ 4). Policzyłem te terminy dla usługi wykonanej 14.11.2026.
| Sytuacja | Podstawa | Do kiedy |
|---|---|---|
| Klient poprosił o rachunek przed wykonaniem usługi (np. 10.11.2026) | art. 87 § 3 zd. 1 | 21.11.2026 |
| Klient poprosił o rachunek po wykonaniu usługi, 5.12.2026 | art. 87 § 3 zd. 2 | 12.12.2026 |
| Klient poprosił o rachunek 15.02.2027 lub później | art. 87 § 4 | obowiązku nie ma |
| Klient poprosił o fakturę | art. 106b ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT | żądanie skuteczne do 28.02.2027 (3 miesiące od końca listopada) |
Przy fakturze 3 miesiące liczą się od końca miesiąca usługi, dlatego klient ma na żądanie faktury dłużej niż na żądanie rachunku.
Jak rachunek wpływa na limit działalności nierejestrowanej w 2026 roku?
Kwota z rachunku wlicza się do limitu działalności nierejestrowanej, który w 2026 roku wynosi 10 813,50 zł przychodu należnego w każdym kwartale: 225% minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł (art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1484, ogłoszonym 10.11.2026, i rozporządzenie Dz.U. 2025 poz. 1242). Liczy się kwota należna, nawet niezapłacona (art. 5 ust. 6).
Dla limitu nie ma znaczenia, czy wystawiłeś rachunek: do ewidencji trafia każda sprzedaż. W moim przykładzie 600 zł z rachunku 3/2026 obciąża IV kwartał 2026 roku, bo usługa została wykonana 14.11.2026, nawet jeśli klient zapłaci dopiero w styczniu.
Do PIT liczysz za to pieniądze faktycznie otrzymane w roku. Jeśli te 600 zł wpłynie 4.01.2027, wpiszesz je do zeznania za 2027 rok, jak opisałem w tekście o podatku w działalności nierejestrowanej. Po przekroczeniu limitu w kwartale masz 7 dni na wniosek do CEIDG (art. 5 ust. 4).
Jak wystawić rachunek krok po kroku i ile go przechowywać?
Rachunek wystawiasz w pięciu krokach: sprawdzasz, czy klient chce rachunku czy faktury, nadajesz kolejny numer, wypełniasz cztery grupy danych z § 14, wysyłasz dokument i zachowujesz kopię. Kopie przechowujesz do przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 88 § 1 Ordynacji, stan na 20.11.2026).
- Zapytaj o rodzaj dokumentu. Firma, która chce zaliczyć wydatek do kosztów, zwykle potrzebuje faktury. Ustal to przed wystawieniem.
- Nadaj kolejny numer. Przepis wymaga numeracji kolejnej i przechowywania kopii w kolejności wystawienia. Ja używam serii rocznej 1/2026, 2/2026 bez luk. Przepis nie mówi, czy numeracja ma się zerować co rok, więc wybierz jedną zasadę i trzymaj się jej.
- Wypełnij wzór. Sprawdź, czy suma pozycji zgadza się z kwotą „razem” i z zapisem słownym.
- Wyślij w terminie. PDF mailem wystarczy, przepis nie wymaga papieru ani podpisu. Termin to 7 dni według tabeli wyżej.
- Zachowaj kopię i wpisz sprzedaż do ewidencji. W ewidencji wpisz numer rachunku jako dowód sprzedaży, a kopię trzymaj w jednym folderze, w kolejności numerów.
Okres przechowywania wynika z art. 70 § 1 Ordynacji: 5 lat od końca roku, w którym minął termin płatności podatku. Za pieniądze otrzymane w 2026 roku termin płatności PIT mija 30.04.2027, więc kopie trzymasz do 31.12.2032. Za rachunek z grudnia 2026 roku zapłacony w styczniu 2027 roku przychód trafi do PIT za 2027 rok, a przedawnienie liczysz od 2028 roku, więc kopia zostaje do 31.12.2033.
Gdy zgubisz rachunek, a klient poprosi o ponowny egzemplarz, wystaw dokument z tym samym numerem, z wyrazem „DUPLIKAT” i datą ponownego wystawienia (§ 14 ust. 2 rozporządzenia). Nie nadawaj nowego numeru, bo w ewidencji pojawi się sprzedaż, której nie było.
Więcej o prawie i pieniądzach przy biznesie internetowym znajdziesz w dziale Pieniądze i prawo.
Najczęstsze pytania
Czy w działalności nierejestrowanej muszę wystawiać rachunek do każdej sprzedaży?
Nie. Rachunek wystawiasz tylko na żądanie kupującego (art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej). Bez żądania wystarczy wpis do ewidencji sprzedaży za dany dzień. Przy sprzedaży przez internet nadal masz obowiązki wobec konsumenta, na przykład potwierdzenie zawarcia umowy, ale to nie jest rachunek.
Czy na rachunku muszę podać PESEL albo NIP?
Nie. § 14 rozporządzenia MF nie wymaga ani PESEL, ani NIP, a biznes.gov.pl potwierdza to wprost (stan na 20.11.2026). Wymagane są imię, nazwisko i adres sprzedawcy oraz kupującego. NIP przyda Ci się dopiero przy fakturze w KSeF, bo system nie przyjmie faktury bez NIP sprzedawcy.
Czy rachunek trzeba podpisać?
Nie. Wymóg czytelnego podpisu i pieczęci wystawcy oraz napis „ORYGINAŁ” albo „KOPIA” uchyliło rozporządzenie z 9.02.2011 (Dz.U. 2011 nr 40 poz. 204), od 11.03.2011. Rachunek w PDF wysłany mailem jest wystarczający, o ile ma wszystkie pola z § 14.
Czym rachunek z działalności nierejestrowanej różni się od rachunku do umowy zlecenia?
Rachunek z art. 87 Ordynacji potwierdza sprzedaż, którą wykonujesz na własny rachunek. Rachunek do umowy zlecenia to rozliczenie wynagrodzenia, od którego zleceniodawca będący firmą zwykle pobiera jako płatnik zaliczkę na podatek i składki. Biznes.gov.pl zwraca uwagę, że usługi w działalności nierejestrowanej formalnie są umowami zlecenia, więc przy usługach dla firm ustal z klientem, jak chce to rozliczyć.
Źródła
- Marszałek Sejmu, obwieszczenie z 22.04.2026 w sprawie jednolitego tekstu ustawy – Ordynacja podatkowa, Dz.U. 2026 poz. 622 (art. 3 pkt 9, art. 70 § 1, art. 87, art. 88): isap.sejm.gov.pl
- Minister Finansów, jednolity tekst rozporządzenia z 22.08.2005 m.in. w sprawie zakresu informacji w rachunkach, Dz.U. 2021 poz. 703 (§ 14): isap.sejm.gov.pl
- Minister Finansów i Gospodarki, rozporządzenie z 18.09.2026 zmieniające to rozporządzenie (§ 8, od 1.10.2026), Dz.U. 2026 poz. 1228: isap.sejm.gov.pl
- Minister Finansów, rozporządzenie z 9.02.2011 uchylające § 14 ust. 1 pkt 3 i 6, Dz.U. 2011 nr 40 poz. 204: isap.sejm.gov.pl
- Marszałek Sejmu, obwieszczenie z 3.11.2026 w sprawie jednolitego tekstu ustawy – Prawo przedsiębiorców, Dz.U. 2026 poz. 1484 (art. 5): isap.sejm.gov.pl
- Rada Ministrów, rozporządzenie z 11.09.2025 w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 r. (4 806 zł), Dz.U. 2025 poz. 1242, oraz z 14.09.2026 na 2027 r. (4 950 zł), Dz.U. 2026 poz. 1213: isap.sejm.gov.pl
- Marszałek Sejmu, obwieszczenie z 1.09.2026 w sprawie jednolitego tekstu ustawy o podatku od towarów i usług, Dz.U. 2026 poz. 1263 (art. 106b): isap.sejm.gov.pl
- Biznes.gov.pl, „Działalność nierejestrowana i inne rodzaje działalności, których nie trzeba rejestrować”, sekcje o obowiązkach, rachunkach i fakturach (sprawdzone 20.11.2026): biznes.gov.pl
- Ministerstwo Finansów, „Pytania i odpowiedzi KSeF 2.0”, odpowiedzi o rachunkach i czynnościach zwolnionych z VAT (sprawdzone 20.11.2026): ksef.podatki.gov.pl
Stan na 20.11.2026. Tego dnia przeczytałem w ISAP aktualne teksty Ordynacji, rozporządzenia o rachunkach ze zmianami z 2011 i 2026 roku, Prawa przedsiębiorców, ustawy o VAT i rozporządzeń o płacy minimalnej oraz poradnik biznes.gov.pl i odpowiedzi MF o KSeF. Wzór i terminy policzyłem sam. Przy wątpliwości co do konkretnej sprzedaży zapytaj Krajową Informację Skarbową.



