
- AI Act to rozporządzenie (UE) 2024/1689 (Dz.U. L z 12.7.2024). Działa bezpośrednio w całej Unii i dzieli zastosowania AI według ryzyka: zakazane, wysokiego ryzyka, z obowiązkami przejrzystości i całą resztę, która ma tylko obowiązek kompetencji z art. 4.
- Mała firma, która korzysta z ChatGPT, asystenta głosowego albo agentów AI, jest zwykle „podmiotem stosującym”. Od 2.02.2025 musi dbać o kompetencje w zakresie AI swoich ludzi, a od 2.08.2026 o obowiązki przejrzystości z art. 50: rozmówca ma wiedzieć, że rozmawia z AI, a deepfake trzeba ujawnić.
- Pakiet „Digital Omnibus” jest już prawem: rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8.07.2026, w mocy od 27.07.2026. Przesunął obowiązki systemów wysokiego ryzyka z załącznika III na 2.12.2027, a art. 50 zostawił na 2.08.2026.
- Polska ma już ustawę o systemach sztucznej inteligencji z 3.07.2026 (Dz.U. 2026 poz. 1003). Przepisy o kontroli i karach Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji obowiązują od 28.10.2026.
- W tabeli niżej przypisałem nasze cztery realne zastosowania AI (agenci piszący teksty, asystentka głosowa Emily, agenci Hermes, opisy produktów) do konkretnych artykułów i dat. Żadne z nich nie jest systemem wysokiego ryzyka.
Spis treści · 8 części
- 01AI Act: co to jest i kogo dotyczy?
- 02AI Act a nasze zastosowania: które artykuły i od kiedy?
- 03Jakie obowiązki ma firma, która tylko używa AI?
- 04Czy Digital Omnibus przesunął terminy AI Act?
- 05Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: co zmienia w Polsce?
- 06Co zrobić z AI Act w małej firmie krok po kroku?
- 07Najczęstsze pytania
- 08Źródła
Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli w firmie używasz AI do pisania, obsługi klienta albo automatyzacji i chcesz wiedzieć, co z tego wynika prawnie w listopadzie 2026 roku, bez czytania 144 stron rozporządzenia.
Zamiast streszczać AI Act ogólnie, zrobiłem to, co musiałem zrobić i tak u siebie: wziąłem zastosowania AI, które naprawdę działają w moich firmach, i przypisałem każde do kategorii ryzyka, artykułu i daty. Teksty przepisów i daty sprawdziłem 12.11.2026 w Dzienniku Urzędowym UE i w Dzienniku Ustaw.
AI Act: co to jest i kogo dotyczy?
AI Act (akt w sprawie sztucznej inteligencji) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13.06.2024, opublikowane w Dz.U. L 12.07.2024. Obowiązuje bezpośrednio w każdym kraju UE i nakłada obowiązki na dostawców systemów AI oraz na firmy, które ich używają w działalności zawodowej.
Dla małej firmy kluczowe są dwie definicje z art. 3. Dostawca to ten, kto rozwija system AI i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą (OpenAI, Anthropic, firma od asystentów głosowych). Podmiot stosujący to każdy, kto używa systemu AI, nad którym sprawuje kontrolę, z wyjątkiem użytku osobistego, pozazawodowego. Jeśli piszesz ChatGPT-em opisy do sklepu, jesteś podmiotem stosującym. Jeśli prywatnie pytasz go o przepis na pierogi, AI Act Cię nie dotyczy.
Rozporządzenie dzieli zastosowania na cztery grupy:
- Zakazane praktyki (art. 5), na przykład manipulowanie ludźmi technikami podprogowymi, wykorzystywanie słabości ze względu na wiek czy sytuację, scoring społeczny. Obowiązują od 2.02.2025.
- Systemy wysokiego ryzyka (art. 6 i załącznik III), między innymi rekrutacja i ocena pracowników, ocena zdolności kredytowej, edukacja, infrastruktura krytyczna. Tu jest najwięcej obowiązków.
- Systemy z obowiązkami przejrzystości (art. 50): czatboty i asystenci rozmawiający z ludźmi, generatory treści, deepfake.
- Cała reszta, czyli większość firmowych zastosowań: pisanie, tłumaczenie, analiza danych, kod. Tu zostaje obowiązek kompetencji z art. 4.
AI Act a nasze zastosowania: które artykuły i od kiedy?
Moje cztery realne zastosowania AI trafiają w dwa artykuły AI Act: art. 4 (kompetencje w zakresie AI, od 2.02.2025, w nowym brzmieniu od 27.07.2026) i art. 50 (przejrzystość, od 2.08.2026). Żadne nie jest systemem wysokiego ryzyka, więc przesunięcie terminów z Omnibusa nas nie dotyczy, ale dotyczyłoby, gdybyśmy AI użyli w rekrutacji.
| Zastosowanie | Nasza rola | Kategoria ryzyka | Przepis | Stosuje się od | Co z tego wynika |
|---|---|---|---|---|---|
| Agenci AI piszący teksty na blog madrydochod.pl (255 wpisów, WP REST 12.11.2026) | Podmiot stosujący | Przejrzystość, tylko jeśli tekst informuje o sprawach interesu publicznego | Art. 50 ust. 4 akapit drugi; art. 4 | 2.08.2026; 2.02.2025 | Ujawnić, że tekst wygenerowała AI, albo poddać go kontroli redakcyjnej z wydawcą odpowiedzialnym za publikację |
| Asystentka głosowa „Emily” w GAPLI: telefony przychodzące i wychodzące (305 rozmów, 9–27.10.2026) | Podmiot stosujący; dostawcą jest firma, która dostarcza silnik asystenta | Przejrzystość | Art. 50 ust. 1 i 5; art. 50 ust. 2 (dostawca); art. 5; art. 4 | 2.08.2026; oznakowanie głosu w systemach sprzed 2.08.2026 do 2.12.2026; art. 5 od 2.02.2025 | Rozmówca musi usłyszeć, że rozmawia z AI, najpóźniej przy pierwszej interakcji; żadnych technik manipulacyjnych w sprzedaży |
| Agenci Hermes: zadania techniczne, blogi sklepów, praca na serwerach | Podmiot stosujący | Pozostałe (minimalne) | Art. 4; art. 50 ust. 4, gdy publikują tekst informacyjny | 2.02.2025 | Ludzie, którzy zlecają agentom zadania, muszą rozumieć, co agent może zrobić i gdzie się myli |
| Opisy i tytuły produktów w naszych sklepach (katalogi do ok. 20 tys. pozycji) | Podmiot stosujący | Pozostałe (minimalne) | Art. 4 | 2.02.2025 | Brak obowiązku oznaczania z AI Act; za prawdziwość opisu odpowiadamy jak za każdy opis (prawo konsumenckie) |
| Dla porównania: AI do filtrowania CV (u nas nie działa) | Podmiot stosujący | Wysokie ryzyko, załącznik III pkt 4 lit. a | Art. 26 i rozdział III sekcje 1–3 | 2.12.2027 (pierwotnie 2.08.2026) | Nadzór człowieka, logi, informowanie kandydatów i pracowników, używanie zgodnie z instrukcją dostawcy |
GAPLI to platforma dropshippingowa, którą prowadzi moja firma, a Emily to jej asystentka AI. Szczegóły jej działania i pełne wyniki opisałem w tekście asystent AI dla firmy. Tu interesuje mnie tylko to, co z jej pracy wynika prawnie.
Najwięcej pracy daje nie Emily, tylko blog pisany przez agentów. Przy asystentce głosowej obowiązek jest prosty i jednoznaczny. Przy tekstach trzeba zdecydować, czy dany wpis „informuje o sprawach interesu publicznego”, a jeśli tak, czy kontrola redakcyjna jest prawdziwa, czy tylko na papierze.
Jakie obowiązki ma firma, która tylko używa AI?
Firma, która tylko używa AI (podmiot stosujący), ma w 2026 roku zwykle trzy obowiązki: wspierać kompetencje w zakresie AI swoich ludzi (art. 4, od 2.02.2025), nie stosować zakazanych praktyk (art. 5, od 2.02.2025) i spełnić obowiązki przejrzystości z art. 50, jeśli rozmawia z klientami przez AI albo publikuje deepfake (od 2.08.2026).
Art. 4: kompetencje w zakresie AI
Pierwotne brzmienie z 2024 roku kazało „zapewnić, w możliwie największym stopniu, odpowiedni poziom kompetencji”. Rozporządzenie 2026/1744 zmieniło art. 4 od 27.07.2026: firma ma podejmować środki, które „wspierają rozwój kompetencji” personelu, a przepis wprost mówi, że nie musi zapewniać określonego poziomu wiedzy każdej osoby. Komisja ma publikować praktyczne przykłady, jak ten obowiązek spełnić.
W praktyce małej firmy to znaczy: osoba, która zleca agentowi pracę albo puszcza tekst z ChatGPT na stronę, wie, że model zmyśla fakty, że nie wolno mu dawać danych klientów bez umowy z dostawcą i że wynik trzeba sprawdzić. Warto mieć to spisane na jednej stronie, bo przy kontroli łatwiej pokazać dokument niż deklarację.
Art. 50: przejrzystość
Art. 50 ma cztery obowiązki, z czego dwa spadają na dostawców, a dwa na firmy używające AI:
- Informacja, że rozmawiasz z AI (ust. 1). Formalnie to obowiązek dostawcy: system ma być tak zaprojektowany, żeby człowiek wiedział, że rozmawia z AI, chyba że to oczywiste. Ale to Ty ustawiasz powitanie asystenta, więc w praktyce pilnujesz tego Ty.
- Oznakowanie treści syntetycznych (ust. 2). Dostawcy generatorów tekstu, obrazu, dźwięku i wideo muszą znakować wyniki w formacie do odczytu maszynowego. Systemy wprowadzone na rynek przed 2.08.2026 mają na to czas do 2.12.2026 (art. 111 ust. 4 dodany przez rozporządzenie 2026/1744).
- Ujawnienie deepfake (ust. 4 akapit pierwszy). Jeśli publikujesz wygenerowany obraz, dźwięk albo wideo, które przypomina istniejące osoby, miejsca czy zdarzenia i może zostać wzięte za prawdziwe, musisz ujawnić, że jest sztuczne. Przy treściach wyraźnie satyrycznych czy artystycznych wystarczy ujawnienie, które nie psuje odbioru.
- Ujawnienie tekstu z AI o sprawach publicznych (ust. 4 akapit drugi). Tekst publikowany, „w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym”, trzeba oznaczyć jako wygenerowany przez AI. Wyjątek: tekst przeszedł weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną, a odpowiedzialność redakcyjną ponosi konkretna osoba albo firma.
Ust. 5 dodaje warunek formy: informacja ma być jasna, wyraźna i podana najpóźniej przy pierwszej interakcji. Przypis w regulaminie nie wystarczy.
Strona internetowa to nie rozmowa. Na stronie głównej GAPLI jest napisane „Poznaj Emily — asystentkę AI GAPLI” (sprawdzone 12.11.2026), ale człowiek, do którego Emily dzwoni, tej strony nie widzi. W rozmowach wychodzących informacja o AI musi paść w samej rozmowie, w pierwszych zdaniach powitania.
Czy Digital Omnibus przesunął terminy AI Act?
Tak, ale tylko dla systemów wysokiego ryzyka. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8.07.2026 (Dz.U. L z 24.7.2026, w mocy od 27.07.2026) przesunęło obowiązki dla systemów z załącznika III na 2.12.2027, a dla AI w produktach z załącznika I na 2.08.2028. Termin dla art. 50 pozostał bez zmian: 2.08.2026.
Pakiet zaproponowała Komisja Europejska, Parlament przyjął stanowisko 16.06.2026, a Rada zatwierdziła je 29.06.2026 (preambuła rozporządzenia 2026/1744). Jeśli trafisz na omówienie, które pisze o „propozycji” albo o przesunięciu zależnym od gotowości norm, jest nieaktualne: w ostatecznym tekście art. 113 daty są stałe.
| Co | Data w 2024/1689 | Data po 2026/1744 |
|---|---|---|
| Przepisy ogólne, art. 4 (kompetencje), art. 5 (zakazane praktyki) | 2.02.2025 | bez zmian; nowe brzmienie art. 4 od 27.07.2026 |
| Nowe zakazy z art. 5 ust. 1 lit. ba i bb (generowanie intymnych wizerunków bez zgody, materiały z wykorzystaniem dzieci) | nie było | 2.12.2026 |
| Modele ogólnego przeznaczenia (rozdział V), kary (rozdział XII) | 2.08.2025 | bez zmian |
| Przejrzystość (art. 50) i ogólna data stosowania | 2.08.2026 | bez zmian |
| Oznakowanie treści syntetycznych w systemach wprowadzonych przed 2.08.2026 (art. 50 ust. 2) | 2.08.2026 | 2.12.2026 |
| Wysokie ryzyko z załącznika III (m.in. rekrutacja, kredyt, edukacja) | 2.08.2026 | 2.12.2027 |
| Wysokie ryzyko w produktach z załącznika I (art. 6 ust. 1) | 2.08.2027 | 2.08.2028 |
Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: co zmienia w Polsce?
Ustawa z 3.07.2026 o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003, ogłoszona 27.07.2026) nie dodaje nowych obowiązków dla firm, tylko ustanawia organ nadzoru: Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Ustawa weszła w życie 11.08.2026, a rozdziały o kontroli, postępowaniu i karach obowiązują od 28.10.2026.
Co to oznacza w praktyce:
- Jest kto kontroluje. Komisja może prowadzić kontrole według planu, a postępowanie wszczyna z urzędu albo po skardze. Skargę może złożyć każdy, kto uważa, że AI Act został naruszony, czyli także klient, któremu nie powiedziano, że rozmawia z maszyną.
- Kary są z AI Act. Ustawa odsyła do rozdziału XII rozporządzenia. Za naruszenie art. 50 grozi do 15 mln euro albo 3% rocznego światowego obrotu (art. 99 ust. 4 lit. g), a dla MŚP liczy się kwota niższa z tych dwóch (art. 99 ust. 6).
- Jest droga do złagodzenia. Komisja może zmniejszyć karę o 10–50%, jeśli w ciągu 3 miesięcy od doręczenia decyzji wykonasz działania z ostrzeżenia (art. 107 ustawy), a w trakcie postępowania można zawrzeć układ w sprawie nadzwyczajnego złagodzenia sankcji (rozdział 5).
Dla MŚP pułap kary to mniejsza z dwóch wartości: kwota albo procent obrotu. Przy firmie z obrotem 2 mln zł 3% to 60 000 zł, a nie 15 mln euro. To nadal dużo jak na brak jednego zdania w powitaniu asystenta.
Co zrobić z AI Act w małej firmie krok po kroku?
W małej firmie wystarczy pięć kroków: spis zastosowań AI, przypisanie każdego do kategorii ryzyka, jednostronicowa instrukcja kompetencji dla ludzi, informacja o AI w każdej rozmowie z klientem i decyzja, które publikowane teksty i grafiki oznaczać. Tak zrobiłem u siebie w listopadzie 2026 i tabela wyżej jest wynikiem pierwszych dwóch kroków.
- Spisz, gdzie używasz AI. Konkretnie: kto, do czego, z jakimi danymi i czy wynik trafia do klientów albo do internetu.
- Przypisz kategorię ryzyka. Sprawdź załącznik III. Jeśli AI ocenia kandydatów do pracy, pracowników, zdolność kredytową albo dostęp do usług, masz system wysokiego ryzyka i czas do 2.12.2027 na przygotowanie się.
- Spisz zasady kompetencji (art. 4). Jedna strona: jakich narzędzi używamy, czego do nich nie wklejamy, co zawsze sprawdzamy ręcznie, kto odpowiada za wynik. Bezpieczne zasady pracy z agentami opisałem w tekście agent AI skasował bazę danych.
- Ustaw powitanie asystenta (art. 50 ust. 1 i 5). Pierwsze zdanie czatbota i asystenta głosowego mówi, że to AI. Sprawdź to w nagraniach rozmów wychodzących, nie tylko w ustawieniach.
- Zdecyduj o oznaczaniu treści (art. 50 ust. 4). Grafiki i nagrania, które ktoś może wziąć za prawdziwe, oznaczaj zawsze. Teksty o sprawach publicznych oznaczaj albo przepuszczaj przez realną kontrolę redakcyjną z nazwanym wydawcą.
Czy Google karze za samo pochodzenie tekstu, sprawdziłem na liczbach w tekście czy Google karze za teksty AI. Więcej w dziale AI i automatyzacja.
Najczęstsze pytania
Czy AI Act dotyczy jednoosobowej działalności, która używa ChatGPT?
Tak, jeśli używasz go w działalności zawodowej. Jesteś wtedy „podmiotem stosującym” w rozumieniu art. 3 pkt 4 rozporządzenia 2024/1689. Przy zwykłym pisaniu i analizie danych zostaje Ci głównie art. 4, czyli dbanie o własne kompetencje w zakresie AI.
Czy muszę oznaczać teksty na blogu napisane przez AI?
Art. 50 ust. 4 nakazuje ujawnienie tylko przy tekstach publikowanych w celu informowania o sprawach interesu publicznego i tylko wtedy, gdy tekst nie przeszedł weryfikacji człowieka lub kontroli redakcyjnej z odpowiedzialnym wydawcą. Poradnik produktowy zwykle nie jest „sprawą interesu publicznego”, ale tekst o przepisach czy wydarzeniach już może być.
Czy czatbot na stronie sklepu musi mówić, że jest AI?
Tak, od 2.08.2026, chyba że dla rozważnego użytkownika jest to oczywiste z kontekstu. Informacja ma być jasna i podana najpóźniej przy pierwszej interakcji (art. 50 ust. 1 i 5). Najprościej, gdy pierwsze zdanie czatbota brzmi w stylu „Jestem asystentem AI sklepu”.
Czy Digital Omnibus odwołał AI Act albo art. 50?
Nie. Rozporządzenie 2026/1744 przesunęło obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka na 2.12.2027 i 2.08.2028 oraz zmieniło brzmienie art. 4. Obowiązki przejrzystości z art. 50 stosuje się od 2.08.2026, a jedynie znakowanie treści przez dostawców starszych systemów ma czas do 2.12.2026.
Źródła
- Parlament Europejski i Rada UE, Rozporządzenie (UE) 2024/1689 w sprawie sztucznej inteligencji, Dz.U. L z 12.7.2024 (art. 3, 4, 5, 50, 99, 113, załącznik III; sprawdzone 12.11.2026): eur-lex.europa.eu
- Parlament Europejski i Rada UE, Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8.07.2026 (akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI), Dz.U. L z 24.7.2026 (sprawdzone 12.11.2026): eur-lex.europa.eu
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003, ogłoszona 27.07.2026 (sprawdzone 12.11.2026): dziennikustaw.gov.pl
- Kancelaria Sejmu, ISAP, metryka aktu Dz.U. 2026 poz. 1003: status „obowiązujący”, terminy wejścia w życie (sprawdzone 12.11.2026): isap.sejm.gov.pl
Stan na 12.11.2026. Teksty rozporządzeń 2024/1689 i 2026/1744 oraz ustawy z 3.07.2026 sprawdziłem 12.11.2026 w polskich wersjach z Dziennika Urzędowego UE i Dziennika Ustaw. Liczbę wpisów madrydochod.pl odczytałem z WP REST 12.11.2026, a dane rozmów Emily z bazy GAPLI 27.10.2026. To nie jest porada prawna: przy systemie wysokiego ryzyka skonsultuj się z prawnikiem.



