Wyjaśnienie · 13.11.2026

AI Act: co to oznacza dla małej firmy w 2026

AI Act co to znaczy dla firmy, która używa AI? Obowiązki z art. 4 i 50, terminy po Digital Omnibus i polska ustawa, na przykładach z mojej firmy.

Grzegorz Ciupek 11 min czytania 4 źródła Skomentuj
Okładka: AI Act w małej firmie, od 2.08.2026 obowiązuje art. 50 o przejrzystości AI
Odpowiedź w skrócie · stan na 12.11.2026
  • AI Act to rozporządzenie (UE) 2024/1689 (Dz.U. L z 12.7.2024). Działa bezpośrednio w całej Unii i dzieli zastosowania AI według ryzyka: zakazane, wysokiego ryzyka, z obowiązkami przejrzystości i całą resztę, która ma tylko obowiązek kompetencji z art. 4.
  • Mała firma, która korzysta z ChatGPT, asystenta głosowego albo agentów AI, jest zwykle „podmiotem stosującym”. Od 2.02.2025 musi dbać o kompetencje w zakresie AI swoich ludzi, a od 2.08.2026 o obowiązki przejrzystości z art. 50: rozmówca ma wiedzieć, że rozmawia z AI, a deepfake trzeba ujawnić.
  • Pakiet „Digital Omnibus” jest już prawem: rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8.07.2026, w mocy od 27.07.2026. Przesunął obowiązki systemów wysokiego ryzyka z załącznika III na 2.12.2027, a art. 50 zostawił na 2.08.2026.
  • Polska ma już ustawę o systemach sztucznej inteligencji z 3.07.2026 (Dz.U. 2026 poz. 1003). Przepisy o kontroli i karach Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji obowiązują od 28.10.2026.
  • W tabeli niżej przypisałem nasze cztery realne zastosowania AI (agenci piszący teksty, asystentka głosowa Emily, agenci Hermes, opisy produktów) do konkretnych artykułów i dat. Żadne z nich nie jest systemem wysokiego ryzyka.
Spis treści · 8 części
  1. 01AI Act: co to jest i kogo dotyczy?
  2. 02AI Act a nasze zastosowania: które artykuły i od kiedy?
  3. 03Jakie obowiązki ma firma, która tylko używa AI?
  4. 04Czy Digital Omnibus przesunął terminy AI Act?
  5. 05Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: co zmienia w Polsce?
  6. 06Co zrobić z AI Act w małej firmie krok po kroku?
  7. 07Najczęstsze pytania
  8. 08Źródła

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli w firmie używasz AI do pisania, obsługi klienta albo automatyzacji i chcesz wiedzieć, co z tego wynika prawnie w listopadzie 2026 roku, bez czytania 144 stron rozporządzenia.

Zamiast streszczać AI Act ogólnie, zrobiłem to, co musiałem zrobić i tak u siebie: wziąłem zastosowania AI, które naprawdę działają w moich firmach, i przypisałem każde do kategorii ryzyka, artykułu i daty. Teksty przepisów i daty sprawdziłem 12.11.2026 w Dzienniku Urzędowym UE i w Dzienniku Ustaw.

AI Act: co to jest i kogo dotyczy?

AI Act (akt w sprawie sztucznej inteligencji) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13.06.2024, opublikowane w Dz.U. L 12.07.2024. Obowiązuje bezpośrednio w każdym kraju UE i nakłada obowiązki na dostawców systemów AI oraz na firmy, które ich używają w działalności zawodowej.

Dla małej firmy kluczowe są dwie definicje z art. 3. Dostawca to ten, kto rozwija system AI i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą (OpenAI, Anthropic, firma od asystentów głosowych). Podmiot stosujący to każdy, kto używa systemu AI, nad którym sprawuje kontrolę, z wyjątkiem użytku osobistego, pozazawodowego. Jeśli piszesz ChatGPT-em opisy do sklepu, jesteś podmiotem stosującym. Jeśli prywatnie pytasz go o przepis na pierogi, AI Act Cię nie dotyczy.

Rozporządzenie dzieli zastosowania na cztery grupy:

  • Zakazane praktyki (art. 5), na przykład manipulowanie ludźmi technikami podprogowymi, wykorzystywanie słabości ze względu na wiek czy sytuację, scoring społeczny. Obowiązują od 2.02.2025.
  • Systemy wysokiego ryzyka (art. 6 i załącznik III), między innymi rekrutacja i ocena pracowników, ocena zdolności kredytowej, edukacja, infrastruktura krytyczna. Tu jest najwięcej obowiązków.
  • Systemy z obowiązkami przejrzystości (art. 50): czatboty i asystenci rozmawiający z ludźmi, generatory treści, deepfake.
  • Cała reszta, czyli większość firmowych zastosowań: pisanie, tłumaczenie, analiza danych, kod. Tu zostaje obowiązek kompetencji z art. 4.

AI Act a nasze zastosowania: które artykuły i od kiedy?

Moje cztery realne zastosowania AI trafiają w dwa artykuły AI Act: art. 4 (kompetencje w zakresie AI, od 2.02.2025, w nowym brzmieniu od 27.07.2026) i art. 50 (przejrzystość, od 2.08.2026). Żadne nie jest systemem wysokiego ryzyka, więc przesunięcie terminów z Omnibusa nas nie dotyczy, ale dotyczyłoby, gdybyśmy AI użyli w rekrutacji.

Nasze zastosowania AI przypisane do przepisów AI Act, stan na 12.11.2026 (rozporządzenie 2024/1689 w brzmieniu po zmianie rozporządzeniem 2026/1744)
ZastosowanieNasza rolaKategoria ryzykaPrzepisStosuje się odCo z tego wynika
Agenci AI piszący teksty na blog madrydochod.pl (255 wpisów, WP REST 12.11.2026)Podmiot stosującyPrzejrzystość, tylko jeśli tekst informuje o sprawach interesu publicznegoArt. 50 ust. 4 akapit drugi; art. 42.08.2026; 2.02.2025Ujawnić, że tekst wygenerowała AI, albo poddać go kontroli redakcyjnej z wydawcą odpowiedzialnym za publikację
Asystentka głosowa „Emily” w GAPLI: telefony przychodzące i wychodzące (305 rozmów, 9–27.10.2026)Podmiot stosujący; dostawcą jest firma, która dostarcza silnik asystentaPrzejrzystośćArt. 50 ust. 1 i 5; art. 50 ust. 2 (dostawca); art. 5; art. 42.08.2026; oznakowanie głosu w systemach sprzed 2.08.2026 do 2.12.2026; art. 5 od 2.02.2025Rozmówca musi usłyszeć, że rozmawia z AI, najpóźniej przy pierwszej interakcji; żadnych technik manipulacyjnych w sprzedaży
Agenci Hermes: zadania techniczne, blogi sklepów, praca na serwerachPodmiot stosującyPozostałe (minimalne)Art. 4; art. 50 ust. 4, gdy publikują tekst informacyjny2.02.2025Ludzie, którzy zlecają agentom zadania, muszą rozumieć, co agent może zrobić i gdzie się myli
Opisy i tytuły produktów w naszych sklepach (katalogi do ok. 20 tys. pozycji)Podmiot stosującyPozostałe (minimalne)Art. 42.02.2025Brak obowiązku oznaczania z AI Act; za prawdziwość opisu odpowiadamy jak za każdy opis (prawo konsumenckie)
Dla porównania: AI do filtrowania CV (u nas nie działa)Podmiot stosującyWysokie ryzyko, załącznik III pkt 4 lit. aArt. 26 i rozdział III sekcje 1–32.12.2027 (pierwotnie 2.08.2026)Nadzór człowieka, logi, informowanie kandydatów i pracowników, używanie zgodnie z instrukcją dostawcy

GAPLI to platforma dropshippingowa, którą prowadzi moja firma, a Emily to jej asystentka AI. Szczegóły jej działania i pełne wyniki opisałem w tekście asystent AI dla firmy. Tu interesuje mnie tylko to, co z jej pracy wynika prawnie.

U nas

Najwięcej pracy daje nie Emily, tylko blog pisany przez agentów. Przy asystentce głosowej obowiązek jest prosty i jednoznaczny. Przy tekstach trzeba zdecydować, czy dany wpis „informuje o sprawach interesu publicznego”, a jeśli tak, czy kontrola redakcyjna jest prawdziwa, czy tylko na papierze.

Jakie obowiązki ma firma, która tylko używa AI?

Firma, która tylko używa AI (podmiot stosujący), ma w 2026 roku zwykle trzy obowiązki: wspierać kompetencje w zakresie AI swoich ludzi (art. 4, od 2.02.2025), nie stosować zakazanych praktyk (art. 5, od 2.02.2025) i spełnić obowiązki przejrzystości z art. 50, jeśli rozmawia z klientami przez AI albo publikuje deepfake (od 2.08.2026).

Art. 4: kompetencje w zakresie AI

Pierwotne brzmienie z 2024 roku kazało „zapewnić, w możliwie największym stopniu, odpowiedni poziom kompetencji”. Rozporządzenie 2026/1744 zmieniło art. 4 od 27.07.2026: firma ma podejmować środki, które „wspierają rozwój kompetencji” personelu, a przepis wprost mówi, że nie musi zapewniać określonego poziomu wiedzy każdej osoby. Komisja ma publikować praktyczne przykłady, jak ten obowiązek spełnić.

W praktyce małej firmy to znaczy: osoba, która zleca agentowi pracę albo puszcza tekst z ChatGPT na stronę, wie, że model zmyśla fakty, że nie wolno mu dawać danych klientów bez umowy z dostawcą i że wynik trzeba sprawdzić. Warto mieć to spisane na jednej stronie, bo przy kontroli łatwiej pokazać dokument niż deklarację.

Art. 50: przejrzystość

Art. 50 ma cztery obowiązki, z czego dwa spadają na dostawców, a dwa na firmy używające AI:

  1. Informacja, że rozmawiasz z AI (ust. 1). Formalnie to obowiązek dostawcy: system ma być tak zaprojektowany, żeby człowiek wiedział, że rozmawia z AI, chyba że to oczywiste. Ale to Ty ustawiasz powitanie asystenta, więc w praktyce pilnujesz tego Ty.
  2. Oznakowanie treści syntetycznych (ust. 2). Dostawcy generatorów tekstu, obrazu, dźwięku i wideo muszą znakować wyniki w formacie do odczytu maszynowego. Systemy wprowadzone na rynek przed 2.08.2026 mają na to czas do 2.12.2026 (art. 111 ust. 4 dodany przez rozporządzenie 2026/1744).
  3. Ujawnienie deepfake (ust. 4 akapit pierwszy). Jeśli publikujesz wygenerowany obraz, dźwięk albo wideo, które przypomina istniejące osoby, miejsca czy zdarzenia i może zostać wzięte za prawdziwe, musisz ujawnić, że jest sztuczne. Przy treściach wyraźnie satyrycznych czy artystycznych wystarczy ujawnienie, które nie psuje odbioru.
  4. Ujawnienie tekstu z AI o sprawach publicznych (ust. 4 akapit drugi). Tekst publikowany, „w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym”, trzeba oznaczyć jako wygenerowany przez AI. Wyjątek: tekst przeszedł weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną, a odpowiedzialność redakcyjną ponosi konkretna osoba albo firma.

Ust. 5 dodaje warunek formy: informacja ma być jasna, wyraźna i podana najpóźniej przy pierwszej interakcji. Przypis w regulaminie nie wystarczy.

Uwaga

Strona internetowa to nie rozmowa. Na stronie głównej GAPLI jest napisane „Poznaj Emily — asystentkę AI GAPLI” (sprawdzone 12.11.2026), ale człowiek, do którego Emily dzwoni, tej strony nie widzi. W rozmowach wychodzących informacja o AI musi paść w samej rozmowie, w pierwszych zdaniach powitania.

Czy Digital Omnibus przesunął terminy AI Act?

Tak, ale tylko dla systemów wysokiego ryzyka. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8.07.2026 (Dz.U. L z 24.7.2026, w mocy od 27.07.2026) przesunęło obowiązki dla systemów z załącznika III na 2.12.2027, a dla AI w produktach z załącznika I na 2.08.2028. Termin dla art. 50 pozostał bez zmian: 2.08.2026.

Pakiet zaproponowała Komisja Europejska, Parlament przyjął stanowisko 16.06.2026, a Rada zatwierdziła je 29.06.2026 (preambuła rozporządzenia 2026/1744). Jeśli trafisz na omówienie, które pisze o „propozycji” albo o przesunięciu zależnym od gotowości norm, jest nieaktualne: w ostatecznym tekście art. 113 daty są stałe.

Harmonogram stosowania AI Act przed i po rozporządzeniu 2026/1744 (art. 113 w obu brzmieniach, sprawdzone 12.11.2026)
CoData w 2024/1689Data po 2026/1744
Przepisy ogólne, art. 4 (kompetencje), art. 5 (zakazane praktyki)2.02.2025bez zmian; nowe brzmienie art. 4 od 27.07.2026
Nowe zakazy z art. 5 ust. 1 lit. ba i bb (generowanie intymnych wizerunków bez zgody, materiały z wykorzystaniem dzieci)nie było2.12.2026
Modele ogólnego przeznaczenia (rozdział V), kary (rozdział XII)2.08.2025bez zmian
Przejrzystość (art. 50) i ogólna data stosowania2.08.2026bez zmian
Oznakowanie treści syntetycznych w systemach wprowadzonych przed 2.08.2026 (art. 50 ust. 2)2.08.20262.12.2026
Wysokie ryzyko z załącznika III (m.in. rekrutacja, kredyt, edukacja)2.08.20262.12.2027
Wysokie ryzyko w produktach z załącznika I (art. 6 ust. 1)2.08.20272.08.2028

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: co zmienia w Polsce?

Ustawa z 3.07.2026 o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003, ogłoszona 27.07.2026) nie dodaje nowych obowiązków dla firm, tylko ustanawia organ nadzoru: Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Ustawa weszła w życie 11.08.2026, a rozdziały o kontroli, postępowaniu i karach obowiązują od 28.10.2026.

Co to oznacza w praktyce:

  • Jest kto kontroluje. Komisja może prowadzić kontrole według planu, a postępowanie wszczyna z urzędu albo po skardze. Skargę może złożyć każdy, kto uważa, że AI Act został naruszony, czyli także klient, któremu nie powiedziano, że rozmawia z maszyną.
  • Kary są z AI Act. Ustawa odsyła do rozdziału XII rozporządzenia. Za naruszenie art. 50 grozi do 15 mln euro albo 3% rocznego światowego obrotu (art. 99 ust. 4 lit. g), a dla MŚP liczy się kwota niższa z tych dwóch (art. 99 ust. 6).
  • Jest droga do złagodzenia. Komisja może zmniejszyć karę o 10–50%, jeśli w ciągu 3 miesięcy od doręczenia decyzji wykonasz działania z ostrzeżenia (art. 107 ustawy), a w trakcie postępowania można zawrzeć układ w sprawie nadzwyczajnego złagodzenia sankcji (rozdział 5).
Dobra wiadomość dla małych firm

Dla MŚP pułap kary to mniejsza z dwóch wartości: kwota albo procent obrotu. Przy firmie z obrotem 2 mln zł 3% to 60 000 zł, a nie 15 mln euro. To nadal dużo jak na brak jednego zdania w powitaniu asystenta.

Co zrobić z AI Act w małej firmie krok po kroku?

W małej firmie wystarczy pięć kroków: spis zastosowań AI, przypisanie każdego do kategorii ryzyka, jednostronicowa instrukcja kompetencji dla ludzi, informacja o AI w każdej rozmowie z klientem i decyzja, które publikowane teksty i grafiki oznaczać. Tak zrobiłem u siebie w listopadzie 2026 i tabela wyżej jest wynikiem pierwszych dwóch kroków.

  1. Spisz, gdzie używasz AI. Konkretnie: kto, do czego, z jakimi danymi i czy wynik trafia do klientów albo do internetu.
  2. Przypisz kategorię ryzyka. Sprawdź załącznik III. Jeśli AI ocenia kandydatów do pracy, pracowników, zdolność kredytową albo dostęp do usług, masz system wysokiego ryzyka i czas do 2.12.2027 na przygotowanie się.
  3. Spisz zasady kompetencji (art. 4). Jedna strona: jakich narzędzi używamy, czego do nich nie wklejamy, co zawsze sprawdzamy ręcznie, kto odpowiada za wynik. Bezpieczne zasady pracy z agentami opisałem w tekście agent AI skasował bazę danych.
  4. Ustaw powitanie asystenta (art. 50 ust. 1 i 5). Pierwsze zdanie czatbota i asystenta głosowego mówi, że to AI. Sprawdź to w nagraniach rozmów wychodzących, nie tylko w ustawieniach.
  5. Zdecyduj o oznaczaniu treści (art. 50 ust. 4). Grafiki i nagrania, które ktoś może wziąć za prawdziwe, oznaczaj zawsze. Teksty o sprawach publicznych oznaczaj albo przepuszczaj przez realną kontrolę redakcyjną z nazwanym wydawcą.

Czy Google karze za samo pochodzenie tekstu, sprawdziłem na liczbach w tekście czy Google karze za teksty AI. Więcej w dziale AI i automatyzacja.

Najczęstsze pytania

Czy AI Act dotyczy jednoosobowej działalności, która używa ChatGPT?

Tak, jeśli używasz go w działalności zawodowej. Jesteś wtedy „podmiotem stosującym” w rozumieniu art. 3 pkt 4 rozporządzenia 2024/1689. Przy zwykłym pisaniu i analizie danych zostaje Ci głównie art. 4, czyli dbanie o własne kompetencje w zakresie AI.

Czy muszę oznaczać teksty na blogu napisane przez AI?

Art. 50 ust. 4 nakazuje ujawnienie tylko przy tekstach publikowanych w celu informowania o sprawach interesu publicznego i tylko wtedy, gdy tekst nie przeszedł weryfikacji człowieka lub kontroli redakcyjnej z odpowiedzialnym wydawcą. Poradnik produktowy zwykle nie jest „sprawą interesu publicznego”, ale tekst o przepisach czy wydarzeniach już może być.

Czy czatbot na stronie sklepu musi mówić, że jest AI?

Tak, od 2.08.2026, chyba że dla rozważnego użytkownika jest to oczywiste z kontekstu. Informacja ma być jasna i podana najpóźniej przy pierwszej interakcji (art. 50 ust. 1 i 5). Najprościej, gdy pierwsze zdanie czatbota brzmi w stylu „Jestem asystentem AI sklepu”.

Czy Digital Omnibus odwołał AI Act albo art. 50?

Nie. Rozporządzenie 2026/1744 przesunęło obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka na 2.12.2027 i 2.08.2028 oraz zmieniło brzmienie art. 4. Obowiązki przejrzystości z art. 50 stosuje się od 2.08.2026, a jedynie znakowanie treści przez dostawców starszych systemów ma czas do 2.12.2026.

Źródła

  1. Parlament Europejski i Rada UE, Rozporządzenie (UE) 2024/1689 w sprawie sztucznej inteligencji, Dz.U. L z 12.7.2024 (art. 3, 4, 5, 50, 99, 113, załącznik III; sprawdzone 12.11.2026): eur-lex.europa.eu
  2. Parlament Europejski i Rada UE, Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8.07.2026 (akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI), Dz.U. L z 24.7.2026 (sprawdzone 12.11.2026): eur-lex.europa.eu
  3. Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003, ogłoszona 27.07.2026 (sprawdzone 12.11.2026): dziennikustaw.gov.pl
  4. Kancelaria Sejmu, ISAP, metryka aktu Dz.U. 2026 poz. 1003: status „obowiązujący”, terminy wejścia w życie (sprawdzone 12.11.2026): isap.sejm.gov.pl

Stan na 12.11.2026. Teksty rozporządzeń 2024/1689 i 2026/1744 oraz ustawy z 3.07.2026 sprawdziłem 12.11.2026 w polskich wersjach z Dziennika Urzędowego UE i Dziennika Ustaw. Liczbę wpisów madrydochod.pl odczytałem z WP REST 12.11.2026, a dane rozmów Emily z bazy GAPLI 27.10.2026. To nie jest porada prawna: przy systemie wysokiego ryzyka skonsultuj się z prawnikiem.

Czytaj dalej

Dyskusja

Komentarze i pytania

Masz pytanie do tekstu albo własne liczby, którymi chcesz się podzielić? Napisz — odpowiadam pod komentarzami, a odpowiedź zostaje tu dla kolejnych osób.

    Jeszcze nikt nie skomentował. Masz pytanie albo własne doświadczenie? Bądź pierwszy — Twoje pytanie pomoże też innym.

    Dodaj komentarz

    Bez linków polecających. Nie publikujemy kodów ani linków polecających i afiliacyjnych — takie komentarze czekają na moderatora, a link usuwamy. Zasady dyskusji

    Dlaczego?

    Pod tekstami o afiliacji każdy chciałby wkleić swój link, a pytania utonęłyby w ogłoszeniach. Nie chcemy też wybierać, czyj link jest „lepszy”. Do tego regulaminy wielu programów partnerskich i sieci afiliacyjnych zabraniają publikowania linków w cudzych komentarzach — za złamanie zasad sieć może zablokować konto razem z prowizjami.

    Zgłoś komentarz

    Powód

    Newsletter Raport Imperium

    Imperium budowane na Twoich oczach

    Za darmo · raz w tygodniu · wypis jednym kliknięciem

    Co Cię interesuje?

    Raz w tygodniu. Zapis potwierdzasz linkiem z maila, wypisujesz się jednym kliknięciem.